पॉवर फ्यूजचा परिचय

पॉवर फ्यूजचे तत्त्व

पॉवर फ्यूज हे एक असे विद्युत उपकरण आहे, जे स्वतः निर्माण केलेल्या उष्णतेने वितळवून विद्युत प्रवाह एका विशिष्ट मर्यादेपेक्षा जास्त झाल्यावर सर्किट खंडित करते. फ्यूज हे एक विद्युत प्रवाह संरक्षक आहे, जे ठराविक कालावधीसाठी विद्युत प्रवाह एका विशिष्ट मर्यादेपेक्षा जास्त झाल्यावर, स्वतः निर्माण केलेल्या उष्णतेचा वापर करून वितळवून सर्किट खंडित करते.

फ्यूजचे कार्यतत्त्व हे I²R विरुद्ध वेळेचे एक साधे सूत्र आहे. विद्युत प्रवाह जितका जास्त, तितका फ्यूज उघडण्याचा किंवा फ्यूज फ्यूज होण्याचा वेळ कमी असतो. फ्यूजमधील ऊर्जेचा अपव्यय हा त्यातून वाहणाऱ्या विद्युत प्रवाहाच्या वर्गाच्या प्रमाणात असतो. जेव्हा ऊर्जेचा वापर खूप जास्त होतो, तेव्हा फ्यूज उडतो. हे वैशिष्ट्य फ्यूज-संरक्षित हार्नेसला देखील लागू होते. जर निर्माण झालेली उष्णता विसर्जित होणाऱ्या उष्णतेपेक्षा जास्त झाली, तर फ्यूजचे तापमान वाढेल. जेव्हा तापमान फ्यूजच्या वितळणबिंदूपर्यंत वाढते, तेव्हा फ्यूज उडेल, म्हणजेच संरक्षणासाठी सर्किट खंडित होईल.

फ्यूजचा वापर उच्च आणि कमी व्होल्टेज वीज वितरण प्रणाली व नियंत्रण प्रणाली तसेच विद्युत उपकरणांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. शॉर्ट सर्किट आणि ओव्हरकरंटपासून संरक्षण करणारे हे सर्वात जास्त वापरल्या जाणाऱ्या सुरक्षा उपकरणांपैकी एक आहे.

पॉवर फ्यूजचे वर्गीकरण

पॉवर फ्यूज हे फ्यूजचा (fuses) एक भाग आहेत, त्यांची सेमीकंडक्टर प्रोटेक्शन फ्यूज, डीसी फ्यूज, विशेष फ्यूज, सामान्य-उद्देशीय फ्यूज आणि फ्यूज डिस्कनेक्टरमध्ये विभागणी केली जाऊ शकते.

पॉवर फ्यूजची संरचनात्मक वैशिष्ट्ये

पॉवर फ्यूजची रचना साधारणपणे फ्यूजसारखीच असते. तो प्रामुख्याने वितळलेला पदार्थ (मेल्ट), कवच (शेल) आणि आधार (सपोर्ट) यांनी बनलेला असतो, ज्यामध्ये वितळलेला पदार्थ हा वितळण्याची वैशिष्ट्ये नियंत्रित करणारा मुख्य घटक असतो. वितळलेल्या पदार्थाचे साहित्य, आकार आणि स्वरूप हे वितळण्याची वैशिष्ट्ये ठरवतात. वितळलेल्या पदार्थांचे दोन प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाते: कमी वितळणबिंदू आणि उच्च वितळणबिंदू. शिसे आणि शिशाचे मिश्रधातू यांसारख्या कमी वितळणबिंदू असलेल्या पदार्थांचा वितळणबिंदू कमी असतो आणि ते सहज वितळतात. त्यांच्या उच्च रोधकतेमुळे, वितळलेल्या पदार्थाचा आडवा छेद मोठा असतो आणि वितळताना जास्त धातूची वाफ तयार होते. हे फक्त कमी तुटण्याची क्षमता असलेल्या उपकरणांना वितळवण्यासाठी योग्य आहे. तांबे आणि चांदी यांसारख्या उच्च वितळणबिंदू असलेल्या पदार्थांचा वितळणबिंदू उच्च असतो आणि ते सहज वितळत नाहीत, परंतु त्यांच्या कमी रोधकतेमुळे, त्यांना कमी वितळणबिंदू असलेल्या पदार्थांपेक्षा लहान आडव्या छेदाच्या आकारात बनवता येते आणि वितळताना कमी धातूची वाफ तयार होते, जे उच्च तुटण्याची क्षमता असलेल्या फ्यूजसाठी योग्य आहे. वितळलेल्या पदार्थाच्या आकाराचे दोन प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाते: फिलामेंट आणि रिबन. व्हेरिएबल सेक्शनचा आकार बदलल्याने फ्यूजच्या फ्यूजिंग वैशिष्ट्यांमध्ये लक्षणीय बदल होऊ शकतो.